Keo chụp bản là vật tư quan trọng trong kỹ thuật in lụa, quyết định độ sắc nét, độ bền và khả năng tái sử dụng của khuôn in. Chọn đúng loại keo giúp bề mặt lưới ổn định, hạn chế bong tróc, chịu dung môi tốt và phù hợp với từng kỹ thuật in.
Keo chụp bản trong in lụa là gì?
Vai trò của keo chụp bản
Keo chụp bản là lớp cảm quang giúp hình ảnh bám trên bề mặt lưới, cho phép ánh sáng tạo hình theo thiết kế mong muốn. Lớp keo sau khi phơi sáng sẽ tạo ra vùng thủng và vùng đặc, từ đó quyết định độ mở lưới và độ sắc nét của hình in. Nhờ có keo chụp bản, khuôn in đạt được độ bền cao, chịu được nhiều loại mực và dung môi khác nhau.
Cơ chế hoạt động của keo chụp bản
Keo chụp bản chứa các polymer cảm quang phản ứng với ánh sáng, thường là tia UV. Khi tiếp xúc ánh sáng, cấu trúc polymer liên kết chéo giúp lớp keo trở nên cứng và không tan trong nước. Các phần không nhận ánh sáng sẽ được rửa trôi, để lại hình ảnh theo mẫu phim đã căn chỉnh trước đó. Đây là nguyên lý cơ bản áp dụng cho hầu hết các dòng keo hiện nay.

Phân loại keo chụp bản phổ biến trên thị trường
Keo chụp bản gốc nước (Water-based Emulsion)
Keo gốc nước là loại được sử dụng rộng rãi nhất trong các xưởng in phổ thông đến chuyên nghiệp. Sản phẩm có khả năng tương thích tốt với các dòng mực gốc nước như mực cao su, mực nhũ và mực pigment. Độ bám của lớp keo vừa phải, dễ rửa khuôn và phù hợp với những công việc in có số lượng trung bình. Loại keo này được đánh giá cao vì dễ thao tác, an toàn và chi phí hợp lý cho đa số nhu cầu sản xuất.
Keo chụp bản gốc dầu (Solvent-based Emulsion)
Keo gốc dầu được thiết kế để chịu dung môi mạnh, thường sử dụng trong in trên nhựa, mica, PVC, PET hoặc các chất liệu công nghiệp. Độ bền của keo sau khi khô cao, có khả năng chống thấm và hạn chế bong tróc khi tiếp xúc liên tục với mực gốc dầu. Tuy nhiên, người vận hành cần lưu ý quy trình vệ sinh vì lớp keo rất khó phá nếu dùng sai loại dung dịch tẩy. Loại keo này phù hợp với các công việc cần độ bền cao và thời gian in kéo dài.

Keo cảm quang hai thành phần (Diazo Sensitized Emulsion)
Keo hai thành phần sử dụng polymer gốc nước kết hợp với diazo để tăng độ cứng và độ bền khi phơi sáng. Dòng keo này chịu được hầu hết các loại mực, bao gồm mực nước, mực dầu và mực UV. Thời gian phơi dài hơn một chút nhưng mang lại độ bền lớp keo cao hơn, thích hợp cho in chi tiết nhỏ đòi hỏi độ sắc nét. Nhiều xưởng in sử dụng keo diazo khi cần sản xuất quy mô lớn, hạn chế hư hỏng và tiết kiệm thời gian làm lại khuôn.
Keo cảm quang polymer (Pure Photopolymer)
Keo polymer thuần có cảm quang sẵn, không cần trộn thêm thành phần khác trước khi sử dụng. Thời gian phơi nhanh, độ phân giải cao và cho phép tái tạo các chi tiết cực nhỏ trên lưới in. Keo polymer đặc biệt phù hợp cho lĩnh vực in yêu cầu độ sắc nét cao như in điện tử, in tem nhãn hoặc in UV. Tuy nhiên, độ chịu dung môi đôi khi kém hơn keo hai thành phần, do đó cần chọn loại phù hợp với loại mực dùng trong sản xuất.
Keo chụp bản dùng cho mực UV
Keo chuyên dụng cho mực UV được tối ưu để chịu bức xạ mạnh từ đèn UV và chịu dung môi trong mực UV. Lớp keo sau khi phơi cho độ cứng cao, hạn chế nứt hoặc bong khi in tốc độ cao trên các vật liệu đặc biệt. Mặc dù giá thành cao hơn nhưng hiệu quả trong các ứng dụng bao bì, tem nhãn hoặc in hiệu ứng giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm cuối. Đây là lựa chọn được nhiều xưởng in đầu tư khi mở rộng sang mảng UV.

Ưu nhược điểm của từng loại keo chụp bản
Keo gốc nước
Ưu điểm của keo gốc nước là dễ thao tác, an toàn và phù hợp cho đa số nhu cầu in thông thường. Tuy nhiên, loại keo này có độ bền kém hơn khi tiếp xúc thường xuyên với dung môi. Vì vậy, xưởng in cần đánh giá đúng loại mực để tránh làm giảm tuổi thọ của khuôn.
Keo gốc dầu
Keo gốc dầu mang lại độ bền cao và khả năng chịu dung môi rất tốt, thích hợp cho in trên vật liệu khó bám. Nhược điểm của loại này là mùi dung môi mạnh và khó vệ sinh nếu không dùng dung dịch tẩy thích hợp. Chi phí đầu tư cao hơn nhưng bù lại thời gian sử dụng khuôn dài hơn.
Keo hai thành phần
Keo diazo có thời gian phơi dài hơn nhưng đổi lại độ bền cao và khả năng tương thích với nhiều loại mực. Tuy nhiên, tuổi thọ của keo sau khi trộn khá ngắn, xưởng in cần sử dụng trong thời gian quy định để tránh lãng phí. Đây là loại được dùng phổ biến trong các xưởng in chuyên nghiệp.

Tiêu chí lựa chọn keo chụp bản phù hợp
Dựa trên loại mực sử dụng
Nếu dùng mực nước, nên chọn keo gốc nước hoặc keo diazo. Khi in mực dầu hoặc mực UV, nên ưu tiên keo chuyên dụng để đảm bảo độ bền. Việc chọn đúng loại keo giúp hạn chế lỗi bong keo và tăng tuổi thọ khuôn in.
Dựa trên vật liệu in
Các vật liệu như vải, giấy hoặc gỗ thường không yêu cầu keo quá bền dung môi. Ngược lại, in trên nhựa cứng hoặc bao bì công nghiệp cần keo có khả năng chịu dung môi cao. Xưởng in nên xác định chính xác loại vật liệu để chọn keo phù hợp nhất.
Dựa trên độ phân giải của bản in
In chi tiết nhỏ cần keo có độ phân giải cao như polymer thuần hoặc keo UV. In thông thường có thể dùng keo diazo hoặc keo gốc nước. Mỗi loại keo có khả năng tái tạo hình ảnh khác nhau, việc lựa chọn đúng giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm cuối.
Dựa trên quy trình sản xuất
Sản xuất quy mô lớn cần khuôn bền để hạn chế làm lại, phù hợp với keo diazo hoặc keo UV. Quy trình nhỏ lẻ hoặc in gia công có thể dùng keo gốc nước để giảm chi phí. Tối ưu hóa lựa chọn keo giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.










